گروه فناوری آموزشی

امتحانات و انواع آن در تعلیم و تربیت

با توجه به نزدیکی فصل امتحانات توجه دبیران محترم را به نکاتی درباره امتحانات و روشهای مختلف آن جلب می کنیم .

امتحانات شفاهی

در این نوع امتحان دانش آموز از تکلم جهت پاسخ به سئوالات استفاده می کند.در مواقعی که یادگیرنده قادر نیست از دست خود استفاده نماید و یا به دلیل نقص جسمانی دیگر، امتحان شفاهی کاربرد زیادی دارد. به طور کلی معلمان از طریق آزمونهای شفاهی دانش آموزان را تشویق می نمایند که به رفع مسائل و مشکلات درسی خود بپردازند و از طریق بازخوردی که حاصل می شود نقاط ضعف خویش را شناسایی کنند.

امتحانات تشریحی

در آزمونهای انشایی که آزمودنی به صورت کتبی مطالب آموخته شده را منعکس می کند این امکان را به وجود می آورد تا بتوان به تشریح کامل عقاید و جنبه های مختلف فکری او پرداخت و میزان رفتار خلاق و ابتکار او را سنجید ، زیرا هیچ محدودیتی برای آزمون شونده وجود ندارد و او عملاً آزاد است که به میل خود هرچه می داند بنویسد.

اصول و قواعد طرح سئولات تشریحی

1-    از همه دانش آموزان بخواهید به همه سئوالات پاسخ دهند و از دادن سئوالات اضافی و انتخابی خودداری کنید.

2-    سؤالات تشریحی باید سطوح بالای حیطه شناختی را بسنجد.

3-    برای پاسخ دهی به سؤالات وقت کافی معین کنید .

4-    سؤالات به صورت واضح بیان شوند .

5-    از به کار بردن سؤالاتی که از نظر شخصی آزمون شونده را صرفاً می سنجد پرهیز کنیم.

6-    امتحان به صورت سؤالات تشریحی و تستی را در یک زمان اجرا نکنید .

اگر قرار است امتحان شما هم تستی و هم تشریحی باشد سؤالات را یکجا به دانش آموزان با مدت زمان مشخص شده ندهید.

بهتر است مثلاً ابتدا سؤالات تستی را داده و اوراق را جمع آوری نموده سپس سئوالات تشریحی را بدهید.

7-    سعی نمائید تعداد سئوال بیشتر و پاسخ کوتاه تر باشد.

چگونگی تصحیح سؤالات تشریحی

در تصحیح سؤالات انشایی باید دقت لازم را مبذول نمود تا نحوه نمره گذاری ذهنی و پیشداوری بدون توجه به واقعیتهای عینی صورت نگیرد برای تصحیح اوراق امتحانی به نکات زیر جهت داوری علمی توجه بنمایند که این اصول شامل :

1-    تصریح اوراق امتحانی بدون توجه به نام دانش آموز

2-    یکی یکی سؤالات را در کلیه ورقه ها تصحیح و بعد به سؤال بعدی پرداخت

3-    در تصحیح اوراق فقط به آنچه که در سؤال خواسته شده نمره دهید .

4-    قبل از تصحیح اوراق جواب کامل را برای خود مشخص نموده و برای هر قسمت از جواب نمره ای را معین کنید .

5-    سعی کنید که در صورت امکان جهت تصحیح اوراق نکات اشتباه دانش آموز را متذکر شوید.

6-    در صورت امکان جهت تصحیح اوراق نکات اشتباه دانش آموز را متذکر شوید .

7-    معدل نمره های چند تصحیح کننده براعتبار ارزیابی می افزاید .

آزمونهای عینی

این آزمونها به دلیل آنکه هم سؤال و هم جواب را به همراه دارد و آزمون شونده باید جواب درست را انتخاب نماید به آزمونهای عینی معروف هستند که خود به سه دسته تقسیم می شود که شامل آزمونهای چند گزینه ای ، صحیح ، غلط و جور کردنی می باشد .

آزمونهای چند گزینه ای

این آزمونها یکی از متداولترین آزمونهای عینی می باشد که زیاد مورد استفاده قرار می گیرند .

سئوالات چند گزینه ای دارای سه قسمت می باشد شامل :

الف ) تنه سئوال یا قسمت اصلی ؛

ب ) گزینه صحیح

ج ) گزینه های انحرافی

خیلی مواقع سئوالات تست هرکدام یک چیز خاصی را می سنجد و تجانس لازم بین آنها نیست این سئوالات دیگر تستی نیست، بلکه هرگزینه سئوالی مستقل است که باید مشخص شود صحیح است یاغلط ، مثل این سئوال ، کدام گزینه درست است ؟

الف ) نیل رودخانه ایی در آمریکا است .

ب ) پایتخت انگلیس ، پاریس است .

ج ) چین پرجمعیت ترین کشور دنیاست .

د ) واحد پول کویت دلار است .

هر کدام از این گزینه ها به یک مساله ای خاص اشاره دارد وتجانس لازم بین آنها نیست .

منبع : سنجش و ارزشیابی در تعلیم و تربیت

تألیف : حسین کریمیان