آموزش الکترونیکی

مقدمه

تا همین چند سال پیش با یک اتاق و چند تا نیمکت چوبی و یک تخته سیاه و چند تایی هم گچ سفید کلاس درس راه می افتاد ولی حالا با پیشرفت تکنولوژی و ظهور آن در عرصه های مختلف زندگی انسان دیگر مدرسه ها هم از شکل سنتی خارج می شوند و شکل تازه ای می یابند، کامپیوتر یکی از جلوه های مهم تکنولوژی است که این روزها جزء لاینفک زندگی بشر شده است.

و به دنیای آموزش راه پیدا کرده است. در این مقاله سعی شده است به نقش آموزش الکترونیکی در دنیای امروز پرداخته شود.

این روزها وقتی صحبت از بچه ها و آموزش و این قبیل حرف ها می شود همه متفق القول می گویند امکاناتی که الان در اختیار بچه های ما است اگر دوران کودکی ما وجود داشت حتماً حال و روزمان بهتر از این می می شد. اصلی ترین عامل را هم کامپیوتر و اینترنت و انواع وسایل الکترونیکی بر
می شمارند که کمتر کودکی را می توان یافت که از آنها بهره ای نبرده باشد. وجود انواع سی دی های آموزشی، نرم افزارهای کامپیوتری، برنامه های تلویزیونی و ماهواره ای و از همه مهمتر اینترنت باعث شده است سطح معلومات جامعه ارتقا پیدا کند.

یکی از دروازه هایی که امروزه در همین ارتباط باب شده واژه «آموزش الکترونیکی» است در تعریف این واژه گفته شده است. آموزش الکترونیکی یعنی انتقال اطلاعات و برنامه های آموزشی به وسیله ادوات الکتریکی مثل کامپیوتر، تلفن همراه، کاست ها و سی دی های ویدئویی و صوتی ـ تلویزیون های ماهواره ای و ...

آموزش الکترونیکی چیزی فراتر از آموزش مبتنی بر کامپیوتر است. این کاربرد حتی وسیع تر از آموزش آنلاین است چون آموزش آنلاین به آموزش مبتنی بر شبکه اشاره دارد گاهی اوقات در آموزش های پیشرفته تر با یک یک محیط آموزش مجانی (VLE) ایجاد شود. که می توان آن را با یک سیستم مدیریت اطلاعاتی (MIS) ترکیب و یک محیط آموزشی مدیریت شده ای را خلق کرد. در چنین فضایی تمامی جنبه های یک دوره آموزشی از طریق موسسه برای کاربر فراهم می شود.

واژه e-learning را می توان به وب سایت های آموزشی هم اطلاق کرد در چنین وب سایتهایی انواع متون آموزشی و یا تمرینات مختلف برای کودکان و دیگر رده های سنی ارائه می شود. از این واژه همچنین در بخش تجارت می توان استفاده کرد که در این صورت می توان آموزش ها را به صورت آنلاین و با هزینه های بسیار پائین انتقال داد.

درس های آموزش الکترونیکی معمولاً طوری طراحی می شوند که دانش آموز یا دانشجو به سمت اطلاعات خاصی هدایت می شود و یا این که طراحی آن به نحوی است که دانش آموزان را در وظایف خاصی شرکت دهد.

یکی دیگر از نیازهای آموزشی مبتنی بر شبکه هم که نوعی از آموزش الکترونیکی است اینترنت می باشد. در این شیوه از انواع روشهای فعال مثل اطاق های گفتگو، پیام های نوری، ویدیو کنفرانس ها و ... استفاده می شود تا مواد آموزشی به کاربر منتقل شود.

مزایا و معایب استفاده از روشهای آموزش الکترونیکی

مزیت کلیدی استفاده از آموزش های الکترونیکی، انعطاف پذیری، راحتی و توانایی کار در هر مکانی است که امکان اتصال به اینترنت وجود داشته باشد. این سیستم ها در واقع همگام با کاربرد خود پیش می روند.

یکی دیگر از خصوصیات مثبت آموزش الکترونیکی توانایی برقراری ارتباط با هم کلاسی های دیگر صرف نظر از بعد مسافت است. در آموزش از راه دور دانشجو این امکان را دارد که بدون پرداخت شهریه مجدد دوره آموزشی گذشته را تکرار کند.

اما معایب استفاده از این روش: تصاویر ویدیوئی ضبط شده از ارائه درس ها و نیز فایل های صوتی باعث می شوند آموزش های دیداری و شنیداری براساس نیاز کاربر مرتب تکرار شوند.

از آنجایی که این سیستم ها ساخته دست بشر است دارای معایبی است که یکی از عمده ترین آنها عدم تعادل چهره به چهره با استاد است.

و یکی دیگر از معایب آموزش الکترونیکی می توان به احساس بد ناشی از تنها بودن و جدا ماندن از دیگر همکلاسی ها اشاره کرد. و از دیگر عیبهای این روش می توان به تاخیر وقفه های زمانی اشاره کرد که در صورت نیاز به افزایش مشارکت های گروهی به وجود می آید در این حالت ممکن است افرادی در گروه باشند که هفته ای یک بار و یا حتی کمتر آنلاین می شوند که این امر تحقق هدف را غیرممکن می سازد.

نکته منفی دیگری که می توان برای این شیوه آموزشی عنوان کرد. هزینه بر بودن ارتقاء دادن شبکه و نرم افزارهای مورد استفاده است.

ولی با همه این تفاسیر اولین آینده قابل پیش بینی آموزش الکترونیکی: تعامل کاربر و سیستم آموزشی است. این مکانیزم تعاملی امروزه نیز در بعضی از نرم افزارهای آموزشی دیده می شود. سیستم آموزشی آینده به جای یک ارتباط یک طرفه ی ارائه مطالب، تبدیل به ابزارهای هوشمندی خواهد شد که همچون یک معلم دلسوز، نقاط ضعف دانشجوی خود را شناسایی می کنند. با تکرار مفاهیم آن بخش تاکید بیشتر بر مسائل مرتبط با آن موضوع کیفیت آموزشی را بالا می برند.

شبیه سازی هم نقش مهمی در آینده سیستم های آموزشی خواهد داشت. اگر امروزه فقط از شبیه ساز پرواز برای آموزش خلبانی استفاده می شود در آینده استفاده از شبیه سازی رانندگی، تعمیر قطعات سخت افزاری و لوازم الکترونیکی هم متداول خواهد شد.

در آینده آزمایشگاههای فیزیک و شیمی با کیفیتی متفاوت به شکل مجازی ایجاد و مدیریت خواهد شد. آموزش مجازی در آینده ای نزدیک این فرصت را به ما خواهد داد تا برای لمس دنیای سه بعدی هندسه فضایی خیلی سختی نکشیم چون مجبور نیستیم هندسی فضایی یا انتگرال بر روی سطح را بر دفتر و کاغذ دو بعدی مان یاد بگیریم. ابزارهای آموزش سه بعدی قابل لمس در راه هستند اینها همه فناوری و دستاوردهایی از تلفیق تکنولوژی و علم است و زندگی بشر را دگرگون کرده است.

البته در کشور ما هم برخی از مدارس خود را با این جریان هم سو کرده اند و پا به پای آموزش الکترونیک در دنیا به مدرسه های صفر و یک تبدیل شده اند.

در این مدارس کامپیوتر حرف اول را می زند نه تحصیل بدون آموختن مهارت های کامپیوتری امکان پذیر است نه تدریس. حتی اولیای دانش آموزان هم باید سررشته ای از کامپیوتر داشته باشند در این مدارس در کنار تدریس دروس مصوب آموزش و پرورش مهارت های کامپیوتری هم به صورت جدی آموزش داده می شود و جزء سرفصل های اصلی است. در مقطع دبستان دانش آموزان با کمک بازی آموزش می بینند در کلاس پنجم دانش آموزان با نرم افزار لوگو کار می کنند در این نرم افزار دانش آموز با لاک پشتی آشنا می شوند که باید به او آموزش بدهند و ضمن آموزش با این لاک پشت خود هم آموزش ببینند. در مقطع راهنمایی دانش آموزان با سواد کاربری رایانه آشنا می شوند. مهارت های LCDL را می آموزند در دوره دبیرستان سواد دانش آموزان فراتر از کاربری کامپیوتر رفته و با شبکه و مبانی برنامه نویسی آشنا می شوند.

این مدرسه مجهز به یک شبکه کامپیوتری به نام اینترنت است که نقش مهمی در هدایت امور دارد در این شبکه برنامه های درسی، آیین نامه های آموزشی و اجرایی مدرسه، نمرات دروس و کارنامه ها و طرح درسها وجود دارد به این ترتیب خانواده ها می توانند بدون مراجعه حضوری در مدرسه با معلم ها با مسئولان مجتمع در ارتباط مستمر باشند و در تمام طول روز وضعیت فرزندشان را کنترل کنند. همه ما امیدواریم بتوانیم در آینده آموزش الکترونیک را وارد سیستم آموزشی خود بکنیم البته ورود آموزش الکترونیک به دروس مصوب آموزش و پرورش کار ساده ای نیست. گرچه دانش آموزان به ویژه در مقطع ابتدایی اشتیاق خاصی به آموزش الکترونیک دارند اما خانواده ها و معلمان هنوز با این نوع از آموزش بیگانه اند به همین دلیل مسئولان باید پیش از آغاز به هر کاری طرحی برای خانواده ها و نیز معلمان دوره های آموزشی برگزار کنند به ویژه آموزش معلمان و ارزیابی مهارت های آنها بسیار مهم است چون معلمین تجربه چندانی در این نوع آموزش ندارند.

برخی از وب سایت هایی که در دنیا به آموزش الکترونیکی مشغولند:

سازمان آموزش و پرورش تهران از طریق سایت www.eleaming.tehranedcl.ir  اقدام به برگزاری دوره های آموزشی Flash , Power point ,  HTML.C++  و Flash کرده است.

سایت www.iranischool.com در واقع یک مدرسه الکترونیکی است. مدرسه الکترونیکی ثمین با مجوز رسمی از وزارت آموزش و پرورش از سال 1998 و در راستای توسعه و تعمیم آموزشهای رسمی مجازی به دانش آموزان ایرانی مقیم خارج از کشور راه اندازی شده است با عضویت در این سایت می توانید از دروسی که در آن ارائه شده استفاده کنید.

والسلام

 

 

مهدیه اسحاقی

گروه فن آوری آموزشی سازمان آموزش و پرورش استان کرمان